2026жылдың 1 шілдесінен бастап 15 наурыздағы референдумда мақұлданған жаңа Негізгі заң күшіне енді. Бұл оқиға ғылыми қауымдастық үшін ерекше маңызды, өйткені алғаш рет конституциялық деңгейде адами капиталды, білім беруді, ғылым мен инновацияларды дамытуға бағытталған мемлекеттік саясаттың стратегиялық бағыты бекітілді. Преамбулада мәдениет, білім беру, ғылым және инновациялар мемлекеттің негізгі басымдықтары екені тікелей көрсетілген.

Бұл – маңызды бетбұрыс. Мемлекет ғылымды конституциялық деңгейде дамытуға міндетті, ал білім мен адами капитал елдің бәсекеге қабілеттілігінің негізі ретінде танылды. Президент ғылыми-білім беру саласындағы мемлекеттік саясатты жетілдіруге бағытталған заңға қол қойды. Бұл заң ғылыми әлеуетті нығайтуды, әзірлемелерді коммерцияландыруды қолдауды және кадрлар даярлауды көздейді.

Ғылым саласында еңбек етіп жүрген біз үшін бұл екі маңызды аспектіні білдіреді. Біріншіден, ғылыми зерттеулерді ұзақ мерзімді жоспарлау және оларды қаржыландыру талаптарын айқындау үшін құқықтық негіз қалыптасады. Екіншіден, жауапкершілік арта түседі: ғылымның конституциялық мәртебесі ғылыми ұйымдардың елге технологиялар, білікті кадрлар және сараптамалық білім сияқты нақты нәтижелер беруі тиіс екенін білдіреді. Осылайша, ғылым салалық міндеттер санатынан конституциялық басымдықтар деңгейіне көтерілді.

С 1 июля 2026г в силу вступил новый Основной закон, одобренный на референдуме 15 марта. Это событие имеет важное значение для научного сообщества, так как впервые на конституционном уровне закреплено стратегическое направление государственной политики, связанное с развитием человеческого капитала, образования, науки и инноваций. В преамбуле прямо указано, что культура, образование, наука и инновации являются ключевыми ориентирами для государства.

Это знаменует собой значительный сдвиг. Государство обязано развивать науку на конституционном уровне, а знания и человеческий капитал признаны основой конкурентоспособности страны. Президент уже подписал закон, направленный на совершенствование государственной политики в научно-образовательной сфере, который предусматривает укрепление научного потенциала, поддержку коммерциализации разработок и подготовку кадров.

Для нас, работающих в науке, это означает два важных аспекта. Во-первых, появляется правовая основа для долгосрочного планирования исследований и определения требований к финансированию. Во-вторых, возрастает ответственность: конституционный статус науки подразумевает, что научные организации должны приносить стране конкретные результаты, такие как технологии, кадры и экспертные знания. Наука переходит из категории отраслевых задач в разряд конституционных приоритетов.

Состоялась познавательная экскурсия для учащихся

19 мая 2026года в Физико-техническом институте состоялась познавательная экскурсия для учащихся 9–11 классов школы. Мероприятие было организовано с целью популяризации науки, ознакомления школьников с современными научными исследованиями и возможностями обучения и работы в научной сфере.

В ходе экскурсии школьники посетили лаборатории института, познакомились с направлениями исследований в области физики, материаловедения и ядерных технологий, а также увидели современное научное оборудование. Сотрудники института рассказали о проводимых исследованиях, продемонстрировали работу отдельных установок и ответили на вопросы участников.

Для гостей была организована интерактивная программа с научной викториной и занимательными физическими заданиями, что позволило сделать мероприятие не только познавательным, но и увлекательным. Самые активные участники получили памятные призы.

Проведение подобных мероприятий способствует развитию интереса молодежи к науке, инженерным и техническим специальностям, а также помогает школьникам ближе познакомиться с деятельностью научных организаций и перспективами будущей профессии.

Реализуется программа для решения проблем утилизации литий-ионных батарей

В Физико-техническом институте реализуется программа, направленная на решение актуальной проблемы утилизации литий-ионных батарей — ключевых элементов современных систем хранения энергии. Рост их использования в промышленности и коммерческом секторе привёл к накоплению значительных объёмов отработанных аккумуляторов, при этом существующие способы переработки остаются недостаточно эффективными.

Сегодня применяются в основном физические (механические) методы — такие как захоронение и сжигание, а также химические процессы, включая выщелачивание. Однако оба подхода сопровождаются образованием трудноразлагаемых и зачастую токсичных отходов, оказывающих негативное воздействие на окружающую среду.

В рамках реализуемой программы в Институте ведутся исследования, направленные на оптимизацию процессов переработки: снижение энергозатрат и трудоёмкости, уменьшение объёмов опасных отходов, а также повышение общей экономической эффективности.

Ожидается, что по итогам программы будет разработана современная и эффективная технология переработки литий-ионных батарей. Внедрение экологически безопасных решений позволит существенно снизить негативное воздействие на окружающую среду и повысить устойчивость промышленного производства.

Наурыз мерекесі мен Ғылым күніне арналған іс-шара

2026 жылдың 17 сәуір күні Физика-техникалық институтында Ұлыстың ұлы күні – Наурыз мейрамы мен Ғылым күніне арналған мерекелік іс-шара жоғары деңгейде ұйымдастырылды. Аталған шара ұжым қызметкерлерін бір арнаға тоғыстырып, ұлттық құндылықтарды дәріптеу мен ғылымға деген құрметті арттыруға бағытталды.

Мерекелік бағдарлама барысында қатысушыларға қазақ халқының салт-дәстүрлері таныстырылып, ұлттық ойындар мен қызықты байқаулар өткізілді. Сондай-ақ, дастархан жайылып, қонақтарға ұлттық тағамдар ұсынылды. Іс-шара ерекше жылулық пен достық атмосферада өтті.

Ғылым күніне орай институттың ғылыми қызметкерлері мен мамандарының еңбегі атап өтіліп, бірқатар қызметкерлерге алғыс хаттар мен марапаттар табысталды. Бұл – олардың ғылым саласындағы жетістіктері мен қосқан үлестеріне берілген жоғары баға.

Аталған мерекелік іс-шара ұжым бірлігін нығайтып, әр қызметкерге көтеріңкі көңіл-күй сыйлады. Сонымен қатар, ұлттық мәдениет пен ғылымның маңыздылығын тағы бір мәрте айқындай түсті.

Ғылым қызметкерлері күніне орай жас ғалымның еңбегі жоғары бағаланды

Ғылым қызметкерлері күні қарсаңында ҚР Президенті Қ.Тоқаев отандық ғылымды дамытуға үлес қосып жүрген зерттеушілердің еңбектерін ерекше атап өтті. Кәсіби мерекесінде бір топ жас ғалымдарға қолдау көрсету мақсатында бірқатар марапаттар мен ынталандыру шараларын жариялады.

Салтанатты жиын барысында Қ.Тоқаев бірқатар жас ғалымдарға, соның ішінде Физика-техникалық институтының жас ғалымы Арман Ғанидинұлы Өмірзақовтың ғылымдағы жетістіктерін атап өтіп, жаңа пәтердің кілтін табыстады. Пәтер кілті жас зерттеушіге Мемлекет басшысының өзі тарапынан табысталып, ғылым саласында еңбек етіп жүрген жастарға көрсетіліп отырған қолдаудың айқын көрінісіне айналды.

Өмірзақов А. Физика-техникалық институты қабырғасына университет бітіре сала орналасып, ғылымға қызығушылығы арқасында қарапайым инженерден бастап зертхана меңгерушісі дәрежесіне дейін көтерілді. 15 жылдан астам уақыт адал еңбек етіп келеді. Осы уақыт аралығында ол шетелдік үздік университеттерде ғылыми тәжірибеден өтті, халықаралық журналдарда 20-дан астам мақаласын жариялады, ғылыми конференцияларда баяндама жасап, патенттер алып, ғылымда өзін белсенді көрсете білген жас маман. Сондай-ақ ол жас ғалымдарға арналған ғылыми зерттеу жобасы аясындағы гранттың иегері.

Соңғы жылдары Қазақстанда ғылыми қауымдастықты қолдау және зерттеушілерді ынталандыру бағытында жүйелі шаралар жүзеге асырылып келеді. Ғалымдарды марапаттау және қолдау жөніндегі Президент қол қойған жарлық ғылымды ел дамуының стратегиялық басымдықтарының бірі ретінде қарастырудың нақты дәлелі болып табылады.

Әріптесімізді құттықтай отырып, алдағы уақытта да толағай табыстар тілейміз. Отандық ғылымды көтеруге атсалысып жүрген әрбір ғалымның еңбегі жоғары деңгейде бағаланатынына сенеміз. 

Сотрудница Физико-технического института удостоена медали имени Найля Базановой

В преддверии Международного женского дня сотрудница Физико-технического института, к.ф.-м.н., профессор Дмитриева Елена Анатольевна удостоена медали имени Найли Базановой — престижной научной награды, присуждаемой женщинам-учёным за значительный вклад в развитие науки и высокие достижения в научно-исследовательской деятельности.

Медаль названа в честь выдающегося казахстанского учёного, академика Найли Базановой — первой женщины-академика Казахстана, внёсшей огромный вклад в развитие биологической науки и становление отечественной научной школы. Награда символизирует признание профессионального мастерства, научной настойчивости и преданности исследовательскому делу.

Присуждение данной медали является высокой оценкой научной деятельности Дмитриевой Е.А., её значимого вклада в развитие современных исследований и активного участия в реализации научных проектов. Работы ученой направлены на развитие перспективных направлений науки и укрепление научного потенциала страны.

Коллектив Физико-технического института искренне поздравляет Елену Анатольевну с заслуженной наградой. Это достижение является предметом гордости для всего института и подтверждением высокого уровня научных исследований, проводимых в его стенах.

Желаем дальнейших научных успехов, новых открытий, вдохновения и реализации масштабных проектов на благо отечественной науки.

https://drive.google.com/drive/folders/1SsrVSVjxS2lst_fKR-OnzaiIo-SvX3g6?usp=drive_link